volg ons via

Twitter

Meer blog

Hogeschool van de hyperrealiteit

Het is één van die zeldzame mooie warme dagen in juni en we besluiten met de groep vierdejaarsstudenten naar buiten te gaan. In het gras, aan de achterkant van de hogeschool, cirkelen drones boven onze hoofden. Waarschijnlijk een groep techniekstudenten die ermee aan het experimenteren is. ‘Bah, ik vind dit echt onaangenaam, het geeft me een onveilig gevoel’, zegt één van de studenten. Een paar anderen knikken instemmend, anderen reageren gelaten. Kan door de warme komen. Kan ook komen omdat ze zich er niet mee bezig (willen) houden. Een gesprek ontstaat over controle, privacy, over veiligheid en hoe juist dit ons een gevoel van onveiligheid geeft.

De Cirkel, de roman van Dave Eggers over een totalitair connected, gemonitorde en übersmarte maatschappij komt ter sprake. ‘Heeft de werkelijkheid het boek niet allang ingehaald?’, vraagt een andere student zich af. Goede vraag. Beangstigende vraag ook.
Is het een idee om dat boek met ons allen te lezen en er een bijeenkomst van de afstudeerkring aan te wijden? Enthousiaste reacties. Dat maakt me blij. Om vervolgens zelf roet in het eten te gooien. Tja het moet wel haalbaar zijn. ‘Jullie werken vier dagen per week, moeten aan je afstudeeronderzoek werken en de opleidingscompetenties op niveau 3 aftikken’. Mmm wat gebeurt hier? Nu ontstaat waar je van droomt als docent, waar het over zou moeten gaan en ik reageer ‘verstandig’. Triest. Heel triest.

Ik moet eraan denken bij het lezen van het artikel Het ware nepleven van Frank Mulder in de Groene Amsterdammer van 18 juni. Enkele citaten:
‘Zo is Europa enorme spionage- en herkenningssystemen aan het optuigen om grenzen automatisch te bewaken en vluchtelingen te herkennen. Er worden bestanden aangelegd waar steeds meer mensen in terecht komen met hun gegevens. Wat precies het einddoel is, is niet duidelijk. Het is een middel. Maar wel een middel dat bijna niet af te remmen is. Beleidsmakers willen namelijk laten zien dat ze iets doen. En daarom bouwen ze verder. Het is de val van de middelen die we hebben gekozen.’
‘Een wereld die bestaat uit middelen, maar geen doelen meer heeft – dat is een andere definitie van een roes, van een hyperrealiteit waarin we als individuen langs elkaar heen leven, bedolven onder goederen en beelden die onze directe verlangens bevredigen maar misschien wel helemaal niet bieden wat we eigenlijk zochten.’
‘Hoe meer wij leven in een goed georganiseerde, blinkende wereld, waar we geen natuur meer tegenkomen en ook geen lastige mensen, des te minder fundament we hebben om een stabiele en duurzame persoonlijkheid op te bouwen, die beperkingen aankan en die kan nadenken over wat er wel en niet toe doet in het leven.’

Mulder gelooft niet dat robots de wereld overnemen en de mensheid gaan afschaffen. ‘Het gevaar is veel groter dat we het zelf gaan doen, doordat we ons laten africhten als robots, als kritiekloze radertjes in een grote, efficiënte, comfortabele machine.’ Heb ook ik me laten africhten? Het lijkt erop. Al is de zaak nog niet helemaal verloren. De machine voelt voor mij niet comfortabel. Verre van. Het onbehagen schuurt.

Niet zeuren dan, maar ernaar handelen. Of ligt het toch net iets minder simpel? Wat denkt u?

Plaats een reactie

captcha

Please enter the CAPTCHA text