volg ons via

Twitter

Meer blog

Spiegeltje spiegeltje

Mijn liefde voor studenten en daarmee ook voor mijn vak, wordt de laatste tijd flink op de proef gesteld. Afgelopen week hield een collega van een andere hogeschool mij een spiegel voor, na klaagzangen over wat de studenten allemaal niet kunnen en niet doen: ‘wat vind je eigenlijk leuk aan je werk?’ Pats. Boem. Doorgeschoten moppermodus slaat terug, met een ferme klap in mijn gezicht en blauwe plekken in mijn zelfbeeld. Spiegeltje spiegeltje aan de wand, vertel mij, wat is er aan de hand.
Ze willen niet. Ze kunnen het niet. Ze bedonderen de boel. Steeds vaker hoor ik het mezelf zeggen. Na een regen van onvoldoendes van mensen die hun boek nauwelijks open hebben gehad. Na een mooi staaltje manipuleren, ja dat kunnen ze wel, voeg ik daar in mijn meest cynische momenten aan toe. Na werkstukken die pijn doen aan je ogen, en eigenlijk overal, zo slecht is het Nederlands. Werkstukken waarin geen logica te ontdekken valt, noch een enkele originele gedachte. Kritisch denken, ho maar, is blijkbaar te veel gevraagd. Uren kunnen we zo doorgaan, mijn collega’s en ik en het levert zo zijn lollige momenten op, dat valt niet te ontkennen. Maar het is lol als een bakje patat, het ruikt heerlijk, de eerste happen zijn lekker, maar daarna voel je je leeg en moe.

Het is niet zo moeilijk om af te stompen, om een cynische zuurpruim te worden, met een te hoge bloeddruk het kookpunt te bereiken en overspannen te raken. Grappen maken en stoom afblazen, zijn enkele copingsstrategieen die we toepassen. Begrijpelijk, maar niet goed. Of we willen of niet, wij vervullen namelijk een voorbeeldfunctie voor de studenten. Je hoeft niet bepaald helderziend te zijn om te voorspellen welke weerslag dat gejeremieer heeft op de sfeer in het klaslokaal en op de prestaties van de studenten
Het zijn niet de studenten die de cirkel moeten doorbreken. Ik ben te ver van ze weggedreven en moet de verbinding herstellen. Door goed te kijken en ze vervolgens te inspireren, te verleiden om zich naar die horizon te bewegen, steeds een stapje verder en hoger te reiken. Mooi bedacht. Niet onwaar ook. Maar. Ja, maar. De student weet dat ook, eist het als een ware consument op. En daar wringt het. ‘Het zweet moet niet op mijn rug, maar op dat van jou’, zoals een collega tegen studenten placht te zeggen. Het lijkt er soms op dat de studenten weten wat jouw taak is en achteroverleunend jouw inspanningen gadeslaan. Als prinsen en prinsessen, ofwel koning Burger in opleiding, om met Jos van der Lans te spreken. Wij docenten op onze beurt, doen hetzelfde richting management: geven jullie de richting maar aan, neem de beslissingen, zodat wij er genoeglijk tegenaan kunnen schoppen. Wie spiegelde zich ook alweer aan wie?

We maken samen een systeem en houden het draaiend. Elke handeling, elke interactie brengt op andere plekken onverwachte, deels onvoorspelbare bewegingen tot stand. Het aantal actoren en factoren die invloed uitoefenen op het leerproces is enorm. Een school staat niet in een vacuüm, ouders, werkveld, ministerie, toezichthouders, de leefomgeving van de student, hun aanwezigheid is duidelijk merkbaar in het klaslokaal.
Het maatschappelijk klimaat is ons niet gunstig gezind. Weinig vertrouwen en veel regels. De straffe hand regeert en publiek belang lijkt een relikwie uit reeds lang vervlogen tijden. In studieboeken wordt erover gesproken als ‘optelsom van individuele belangen en groepsbelangen’. Studenten Bestuurskunde reageren cynisch of halen hun schouders op. Boeiuh. Ik weet niet welke reactie me het meest zorgen baart.
De bedrijfsvoering van de onderwijsfabriek moet beter op orde, zo luidde de diagnose in ons instituut. Vol regelzucht en strafdrang worden procedures opgetuigd en docenten en studenten gedisciplineerd. Niet op tijd ingeschreven voor het tentamen? Je mag niet meedoen. Nee, geen uitzonderingen. Regel is regel. Geen identiteitsbewijs bij je bij het tentamen? Eruit. Ook al staan er vijf docenten bij die kunnen bevestigen dat we hier toch echt met Noura, Mehmet, Sanne of Jesse van doen hebben. Regel is regel en order is order. ‘Ze moeten het maar leren’.
Voor veel van onze studenten levert het huidige maatschappelijke klimaat weinig rooskleurige toekomstverwachtingen op. Kansen op de arbeidsmarkt zijn gekleurd en in tijden van economische neergang wordt dat alleen maar erger. Iets wat mijn collega’s en ik liever niet onder ogen zien, en als we het wel doen, snel overgaan tot de orde van de dag. Het sociaal en cultureel kapitaal waarmee de student binnenkomst, wordt wel onder ogen gezien, maar dan toch vooral als mogelijke risicofactor voor uitval. De streefcijfers moeten gehaald worden. Heel SMART. Rendement. Kassa.

We modderen voort. Soms euforisch. Soms gewoon. Soms met de goede moed die heel ver in de schoenen gezonken is. Dat kan anders. Dat kan beter. Niet simpel. Alsjeblieft niet simpel. Wel samen.

Eén reactie op “Spiegeltje spiegeltje”

  1. Een artikel als dit zet mij vaak recht overeind. Tijd om te participeren! Vaak word ik mij dan bewust van wat men eigenlijk bedoelt met de term passie. Maar de waarheid is, ik wil mij terugtrekken. Terugtrekken van het participerend toneel waar ideeën, overleg, discussie en nog meer denkwerk de ruimte/tijd vullen tussen het momentum der inspiratie en een wel verdient biertje aan het einde van al die woorden die samen gedacht en gesproken zijn.

    Want, na verschillende tegenstellingen benoemd te hebben, tussen de student en de docent, de docent en het management, en na het afslaan van alle single loop learning, het eeuwige partijtje kiezen en het aanhoren van trotse bezitters met een stuk kennis theorie, richten wij onze pijlen uiteindelijk en onvermijdelijk op ‘het systeem’ waarvan wij allen deel uitmaken.
    Dit is de eindstreep, vanaf hier neemt de alcohol consumptie toe. Het momentum van serieuze daadkracht en initiatief nu echt verloren begeven wij ons vanaf heden in een theoretisch luchtruim waar altijd iedereen, in ieder geval deels, de waarheid spreekt maar de complexiteit te groot is om een pasklare oplossing te beschrijven (die indien toch gevonden praktisch onhaalbaar is omdat de mensen met de juiste bevoegdheden er niet zijn of ons helemaal gelijk geven maar de volgende dag niet weten hoe ze ermee door kunnen).
    Waar een school-systeem als dit een joined effort is, change also must be a joined effort. And so we start tomorrow where we left yesterday and the place looks like the same shithole we dealt with the day before yesterday. Met andere woorden, feitelijk zijn we niks opgeschoten.

    Te vaak is gebleken dat in ons schoolsysteem ergens in de beweging der ‘verander impuls’ iemand de hakken in het zand zette. En waar in een systeem van onderlinge afhankelijkheid 1 partij niet meedoet daar eindigt ontwikkeling en begint meestal strijd(en onderdrukking).
    Dit is een proces, indien het lang genoeg duurt, als de Arabische lente. Ik vraag mij nu ook af, moeten we hier nu hergroepering zodat er strijd kan plaatsvinden? De strijd om gezien te worden?
    Wat hebben deze “niet willers” nodig om studenten, docenten en managers met goede wil echt serieus te nemen?
    Wanneer ontstaat er een moment waarin de vrijheid gegeven is om ons te kunnen realiseren dat wij helemaal geen onderdeel zijn van het systeem maar het systeem een onderdeel is van ons!

    En dan keer ik terug naar bovenstaande artikel en denk ik aan de discussies en het overleg en al het gezamenlijke denkwerk. Dat waren de momenten waarop wij herinnerd werden aan het feit dat wij enkel over gingen tot de orde van de dag om te overleven in het systeem. En iedere keer als we weer te veel en te lang energie hadden geven binnen de grenzen van het systeem waren wij onszelf kwijt en uit contact met de ander. Als een razende kwam er een spreekavond waar wij de onvrede van de afgelopen tijd aan welwillende oren konden uitspreken en weer in contact konden komen met inspiratie en plezier en verlangens naar samenwerking in verandering. We keken met genoegen door een andere bril naar de hele situatie, een bril die we buiten de box vonden, een bril die deed reflecteren. Zegmaar een bril met spiegelglazen. Spiegeltje spiegeltje.

    En dit is dan ook de rede van mijn schrijven. Ik roep op aan studenten, docenten en managers:
    Wees niet hard met al die regels en verspil niet andermans en eigen energie door beelden en verwachtingen van student en docent na te leven. Roei met de riemen die je hebt omdat het moet maar bouw als de sodemieter een andere boot! Ik kom graag helpen!

Plaats een reactie

captcha

Please enter the CAPTCHA text